Składniki i sosy

Przyprawa do pizzy: oregano, bazylia i czosnek, czyli co dodać i kiedy

Przyprawa do pizzy: oregano, bazylia i czosnek. Ilości z dokumentów neapolitańskich, moment dodania (przed pieczeniem czy po) oraz suszone i świeże zioła.

Świeże liście bazylii, gałązka suszonego oregano, obrane ząbki czosnku i miseczka kruszonego oregano na ciemnej desce, w tle moździerz
Obraz wygenerowany przez AI

Z czego składa się przyprawa do pizzy

Nie ma jednej normy dla mieszanki o nazwie „przyprawa do pizzy”. Poradnik amerykańskiej pizzerii wylicza, że mieszanka włoskich ziół łączy bazylię, tymianek, płatki chili, czosnek w proszku, rozmaryn, pietruszkę i oregano. Przepis na domową mieszankę (8 porcji) z bloga kulinarnego składa się z 2 łyżek suszonego oregano i po 1 łyżce suszonej bazylii, tymianku, rozmarynu i pietruszki, a do tego czosnku w proszku, cebuli w proszku i papryki oraz soli i pieprzu. Skład jest więc dowolny; wspólny trzon to oregano, bazylia i czosnek.

Dokumenty o pizzy neapolitańskiej (specyfikacja STG i dyscyplinarz AVPN, opisane w artykule o pizzy neapolitańskiej) znają tylko te trzy składniki i nie mieszają ich w jedną przyprawę, tylko rozkładają osobno na pizzy.

Ile oregano, czosnku i bazylii

Specyfikacja STG (włoski skrót; w polskich tekstach urzędowych GTS) wymienia czosnek i oregano oraz świeżą bazylię jako dodatkowe składniki pizzy. Dyscyplinarz AVPN, dokument stowarzyszenia Associazione Verace Pizza Napoletana, podaje wagi dokładniej.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

PrzyprawaSpecyfikacja STGDyscyplinarz AVPN 2024
Oreganoszczypta (wariant bez sera)0,5 g, czyli szczypta (marinara)
Czosnekząbek obrany i pokrojony na kawałki1 ząbek (ok. 3 g), cienkie plasterki (marinara)
Bazylia świeżakilka listków (wariant z mozzarellą)kilka liści (margherita)

Dokumenty nie określają w gramach ilości bazylii ani odmiany oregano. Pełne receptury z pomidorami i oliwą znajdziesz w artykułach o pizzy marinara i pizzy margherita.

Przed czy po pieczeniu: co mówią źródła

Źródła nie są zgodne i dlatego warto zobaczyć je obok siebie.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

ŹródłoOreganoBazylia
Specyfikacja STG i dyscyplinarz AVPNna pomidorach przed pieczeniemna pizzy przed pieczeniem; AVPN pozwala dodać ją przed mozzarellą, żeby się nie spaliła
Włoski serwis kulinarny o oreganosuszone można dać przed pieczeniemnie omawia
Włoskie przepisy pizzaiolo w serwisie kulinarnymw jednym przepisie na marinarę: szczypta suszonego po upieczeniuzwykle kilka liści świeżej po upieczeniu
Poradnik amerykańskiej pizzeriisuszone zioła przed, delikatne świeże po pieczeniuświeża po pieczeniu, bo łatwo się przypala

Wynika z tego, że oregano suszone w klasycznym ujęciu neapolitańskim idzie na pizzę przed piecem, a bazylia jest sporna. Specyfikacja STG zapisuje, że po pieczeniu bazylia, czosnek i oregano pachną intensywnie i nie wyglądają na przypalone, więc zakłada ich obecność w piecu. Włoskie przepisy autorskie sięgają po świeże liście dopiero po wyjęciu pizzy. Specyfikacja STG ogranicza czas pieczenia do 60–90 sekund.

Zasada ogólna dla ziół w kuchni

Ogólne zalecenia uniwersytetu (poradnik o przyprawach) dotyczą potraw gotowanych dłużej niż pizza neapolitańska. Radzą dodawać świeże zioła pod koniec gotowania lub tuż przed podaniem, bo długie ogrzewanie powoduje utratę smaku i aromatu. Delikatne zioła, w tym bazylię, dodaje się minutę lub dwie przed końcem albo posypuje nimi gotowe danie, a mniej delikatne, w tym oregano, mogą trafić do potrawy na ostatnie 20 minut. Przeniesienie tego na pizzę jest wnioskiem redakcji: żadne ze źródeł nie podaje takiej reguły dla pizzy pieczonej w domowym piekarniku.

Suszone czy świeże

Na pizzy używa się obu form, a różnią się mocą i zachowaniem w cieple.

  • Zamiennik. Według poradnika uniwersyteckiego 1 łyżka drobno posiekanych świeżych ziół odpowiada 1 łyżeczce pokruszonych suszonych, czyli stosunek wynosi 3:1. Ten sam stosunek 3:1 podaje drugi poradnik uniwersytecki.
  • Smak. Włoski serwis kulinarny pisze, że świeże oregano jest bardziej soczyste i delikatne, a suszone bardziej aromatyczne i wszechstronne.
  • Ciepło. Ten sam serwis zauważa, że świeże zioła często zmieniają smak podczas obróbki cieplnej na gorsze, a suszone zostają takie same, dlatego suszonym oregano można doprawić pizzę jeszcze przed pieczeniem.
  • Kierunek zamiany. Poradnik uniwersytecki dodaje, że łatwiej zastąpić suszone zioła świeżymi niż odwrotnie.

Przyprawa w sosie czy na pizzy

Dokumenty neapolitańskie nie przewidują przyprawiania sosu: sól, oregano i czosnek układa się na rozdrobnionych pomidorach już na cieście. Przepisy na sos z koncentratu albo gotowany wsypują zioła do garnka lub miski; ilości i warianty znajdziesz w artykule o sosie do pizzy. Poradnik uniwersytecki zaleca, żeby do potraw niegotowanych dodawać zioła świeże i suszone na kilka godzin przed podaniem, aby smaki się połączyły; przy surowym sosie można to uznać za wskazówkę ogólną, nie przepis na pizzę.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Jakie przyprawy dodać do pizzy?

Podstawowe to oregano, bazylia i czosnek. Dokumenty o pizzy neapolitańskiej opisują szczyptę oregano, ząbek czosnku i kilka liści bazylii; mieszanki handlowe i domowe dodają do tego m.in. tymianek, rozmaryn i pietruszkę.

Czy oregano dodaje się przed pieczeniem, czy po?

Specyfikacja STG i dyscyplinarz AVPN umieszczają je na pomidorach przed pieczeniem, a włoski serwis kulinarny zauważa, że suszone oregano można dać przed pieczeniem. Są też przepisy włoskie, w których szczypta suszonego trafia na pizzę po upieczeniu.

Czy bazylię dać przed pieczeniem, czy po?

Dokumenty neapolitańskie dają ją przed pieczeniem, a AVPN pozwala włożyć ją pod mozzarellę, żeby nie spaliła się w piecu. Włoskie przepisy autorskie i poradnik amerykański dodają świeże liście po upieczeniu.

Ile oregano na pizzę?

Szczypta; według dyscyplinarza AVPN to 0,5 g.

Ile suszonego oregano zamiast świeżego?

Według poradnika uniwersyteckiego 1 łyżeczka pokruszonych suszonych ziół odpowiada 1 łyżce drobno posiekanych świeżych (stosunek 3:1).

← Więcej: Składniki i sosy

Czytaj dalej

Powiązane artykuły