
Z czego składa się przyprawa do pizzy
Nie ma jednej normy dla mieszanki o nazwie „przyprawa do pizzy”. Poradnik amerykańskiej pizzerii wylicza, że mieszanka włoskich ziół łączy bazylię, tymianek, płatki chili, czosnek w proszku, rozmaryn, pietruszkę i oregano. Przepis na domową mieszankę (8 porcji) z bloga kulinarnego składa się z 2 łyżek suszonego oregano i po 1 łyżce suszonej bazylii, tymianku, rozmarynu i pietruszki, a do tego czosnku w proszku, cebuli w proszku i papryki oraz soli i pieprzu. Skład jest więc dowolny; wspólny trzon to oregano, bazylia i czosnek.
Dokumenty o pizzy neapolitańskiej (specyfikacja STG i dyscyplinarz AVPN, opisane w artykule o pizzy neapolitańskiej) znają tylko te trzy składniki i nie mieszają ich w jedną przyprawę, tylko rozkładają osobno na pizzy.
Ile oregano, czosnku i bazylii
Specyfikacja STG (włoski skrót; w polskich tekstach urzędowych GTS) wymienia czosnek i oregano oraz świeżą bazylię jako dodatkowe składniki pizzy. Dyscyplinarz AVPN, dokument stowarzyszenia Associazione Verace Pizza Napoletana, podaje wagi dokładniej.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Przyprawa | Specyfikacja STG | Dyscyplinarz AVPN 2024 |
|---|---|---|
| Oregano | szczypta (wariant bez sera) | 0,5 g, czyli szczypta (marinara) |
| Czosnek | ząbek obrany i pokrojony na kawałki | 1 ząbek (ok. 3 g), cienkie plasterki (marinara) |
| Bazylia świeża | kilka listków (wariant z mozzarellą) | kilka liści (margherita) |
Dokumenty nie określają w gramach ilości bazylii ani odmiany oregano. Pełne receptury z pomidorami i oliwą znajdziesz w artykułach o pizzy marinara i pizzy margherita.
Przed czy po pieczeniu: co mówią źródła
Źródła nie są zgodne i dlatego warto zobaczyć je obok siebie.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Źródło | Oregano | Bazylia |
|---|---|---|
| Specyfikacja STG i dyscyplinarz AVPN | na pomidorach przed pieczeniem | na pizzy przed pieczeniem; AVPN pozwala dodać ją przed mozzarellą, żeby się nie spaliła |
| Włoski serwis kulinarny o oregano | suszone można dać przed pieczeniem | nie omawia |
| Włoskie przepisy pizzaiolo w serwisie kulinarnym | w jednym przepisie na marinarę: szczypta suszonego po upieczeniu | zwykle kilka liści świeżej po upieczeniu |
| Poradnik amerykańskiej pizzerii | suszone zioła przed, delikatne świeże po pieczeniu | świeża po pieczeniu, bo łatwo się przypala |
Wynika z tego, że oregano suszone w klasycznym ujęciu neapolitańskim idzie na pizzę przed piecem, a bazylia jest sporna. Specyfikacja STG zapisuje, że po pieczeniu bazylia, czosnek i oregano pachną intensywnie i nie wyglądają na przypalone, więc zakłada ich obecność w piecu. Włoskie przepisy autorskie sięgają po świeże liście dopiero po wyjęciu pizzy. Specyfikacja STG ogranicza czas pieczenia do 60–90 sekund.
Zasada ogólna dla ziół w kuchni
Ogólne zalecenia uniwersytetu (poradnik o przyprawach) dotyczą potraw gotowanych dłużej niż pizza neapolitańska. Radzą dodawać świeże zioła pod koniec gotowania lub tuż przed podaniem, bo długie ogrzewanie powoduje utratę smaku i aromatu. Delikatne zioła, w tym bazylię, dodaje się minutę lub dwie przed końcem albo posypuje nimi gotowe danie, a mniej delikatne, w tym oregano, mogą trafić do potrawy na ostatnie 20 minut. Przeniesienie tego na pizzę jest wnioskiem redakcji: żadne ze źródeł nie podaje takiej reguły dla pizzy pieczonej w domowym piekarniku.
Suszone czy świeże
Na pizzy używa się obu form, a różnią się mocą i zachowaniem w cieple.
- Zamiennik. Według poradnika uniwersyteckiego 1 łyżka drobno posiekanych świeżych ziół odpowiada 1 łyżeczce pokruszonych suszonych, czyli stosunek wynosi 3:1. Ten sam stosunek 3:1 podaje drugi poradnik uniwersytecki.
- Smak. Włoski serwis kulinarny pisze, że świeże oregano jest bardziej soczyste i delikatne, a suszone bardziej aromatyczne i wszechstronne.
- Ciepło. Ten sam serwis zauważa, że świeże zioła często zmieniają smak podczas obróbki cieplnej na gorsze, a suszone zostają takie same, dlatego suszonym oregano można doprawić pizzę jeszcze przed pieczeniem.
- Kierunek zamiany. Poradnik uniwersytecki dodaje, że łatwiej zastąpić suszone zioła świeżymi niż odwrotnie.
Przyprawa w sosie czy na pizzy
Dokumenty neapolitańskie nie przewidują przyprawiania sosu: sól, oregano i czosnek układa się na rozdrobnionych pomidorach już na cieście. Przepisy na sos z koncentratu albo gotowany wsypują zioła do garnka lub miski; ilości i warianty znajdziesz w artykule o sosie do pizzy. Poradnik uniwersytecki zaleca, żeby do potraw niegotowanych dodawać zioła świeże i suszone na kilka godzin przed podaniem, aby smaki się połączyły; przy surowym sosie można to uznać za wskazówkę ogólną, nie przepis na pizzę.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Jakie przyprawy dodać do pizzy?
Podstawowe to oregano, bazylia i czosnek. Dokumenty o pizzy neapolitańskiej opisują szczyptę oregano, ząbek czosnku i kilka liści bazylii; mieszanki handlowe i domowe dodają do tego m.in. tymianek, rozmaryn i pietruszkę.
Czy oregano dodaje się przed pieczeniem, czy po?
Specyfikacja STG i dyscyplinarz AVPN umieszczają je na pomidorach przed pieczeniem, a włoski serwis kulinarny zauważa, że suszone oregano można dać przed pieczeniem. Są też przepisy włoskie, w których szczypta suszonego trafia na pizzę po upieczeniu.
Czy bazylię dać przed pieczeniem, czy po?
Dokumenty neapolitańskie dają ją przed pieczeniem, a AVPN pozwala włożyć ją pod mozzarellę, żeby nie spaliła się w piecu. Włoskie przepisy autorskie i poradnik amerykański dodają świeże liście po upieczeniu.
Ile oregano na pizzę?
Szczypta; według dyscyplinarza AVPN to 0,5 g.
Ile suszonego oregano zamiast świeżego?
Według poradnika uniwersyteckiego 1 łyżeczka pokruszonych suszonych ziół odpowiada 1 łyżce drobno posiekanych świeżych (stosunek 3:1).