
Co jest w klasycznej marghericie
Margherita to pizza neapolitańska w wariancie z mozzarellą. Słownik Treccani definiuje ją jako rodzaj pizzy neapolitańskiej z samą mozzarellą i pomidorem, bez anchois. O cieście, mące i piecu pisze artykuł o pizzy neapolitańskiej; ten tekst dotyczy dodatków i historii nazwy.
Skład opisują dwa różne dokumenty. Specyfikacja STG (włoski skrót, w polskich tekstach urzędowych GTS) to unijny dokument o „Pizza Napoletana”; nie używa nazwy „margherita” w przepisie, ale opisuje wariant z mozzarellą i bazylią. Dyscyplinarz AVPN (stowarzyszenia Associazione Verace Pizza Napoletana) ma osobną recepturę „Margherita”.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Składnik | Specyfikacja STG (wariant z mozzarellą) | Dyscyplinarz AVPN 2024 (Margherita) |
|---|---|---|
| Pomidory | 60–80 g rozdrobnionych, bez skórki, lub małych świeżych | 60–80 g pelati; dopuszczone świeże pokrojone |
| Mozzarella | 80–100 g w plastrach (Mozzarella di Bufala Campana ChNP albo „Mozzarella” GTS, od 2022 roku „Mozzarella Tradizionale”) | 80–100 g: mozzarella z mleka bawolego lub krowiego albo fior di latte |
| Bazylia | kilka liści świeżej | kilka liści świeżej |
| Oliwa | 4–5 g (+20%) | 6–7 g (+20%) |
| Ser twardy do tarcia | brak w wykazie | 5–7 g, opcjonalnie |
| Sól | posypanie pomidorów | brak ilości w recepturze margherity |
Wspólny trzon jest więc taki sam: cienka warstwa pomidorów, mozzarella, bazylia i oliwa. Różnią się oliwą i dodatkiem sera do tarcia, który występuje tylko u AVPN. W artykule o sosie do pizzy te same ilości pomidorów porównano z marinarą.
Jak ją się składa
Kolejność wynika ze specyfikacji STG i dyscyplinarza AVPN:
- Na środek krążka ciasta nałóż łyżką pomidory i rozprowadź je ruchem spiralnym.
- Posyp pomidory solą (STG).
- Rozłóż mozzarellę. Dyscyplinarz AVPN każe małą mozzarellę kroić w plasterki lub półksiężyce, a dużą w niezbyt grube paski.
- Połóż kilka liści świeżej bazylii. Dyscyplinarz AVPN pozwala dodać bazylię przed mozzarellą, żeby nie spaliła się w piecu.
- Polej oliwą ruchem spiralnym od środka na zewnątrz.
Ser do tarcia, jeśli go używasz według AVPN, posypuje się równomiernie ruchem obrotowym.
Jak wygląda gotowa pizza
Specyfikacja STG opisuje gotową pizzę: pomidory tracą tylko nadmiar wody i pozostają gęste, mozzarella roztapia się na powierzchni, a bazylia nie wygląda na przypaloną. Całość ma przypominać kolory flagi Włoch: czerwień pomidorów, biel sera i zieleń bazylii.
Historia nazwy: co jest legendą
Najczęściej powtarzana wersja: w 1889 roku królowa Małgorzata Sabaudzka odwiedziła Neapol, a pizzaiolo Raffaele Esposito przygotował jej trzy pizze; ta w barwach flagi dostała jej imię. Źródła różnią się tym, jak tę opowieść traktują.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Źródło | Co mówi o nazwie i 1889 roku |
|---|---|
| Słownik Treccani | nazwa pochodzi od imienia Małgorzaty Sabaudzkiej (1851–1926), królowej Włoch |
| Specyfikacja STG | pizzę „Margherita” datuje na lata 1796–1810 i podaje, że zaproponowano ją królowej odwiedzającej Neapol w 1889 r. z uwagi na kolory flagi |
| Dyscyplinarz AVPN | pizze „pomidor i mozzarella” nazwano Margherita w 1889 r. przy okazji wizyty monarchów |
| Amerykański magazyn popularnonaukowy (2022) | historia może być tylko opowieścią; według nowszych badań opiera się na fałszerstwie |
Dokumenty STG i AVPN to jednak nie neutralne opracowania historyczne: oba opisują produkt i jego tradycję, a Treccani podaje etymologię bez omawiania sporu.
Zastrzeżenia badaczy
Według amerykańskiego magazynu popularnonaukowego (2022) podważa się przede wszystkim list, który miał potwierdzać wizytę: próbki pisma Camilla Galliego z dworu nie pasują do podpisu na liście do Esposita. Ten sam tekst podaje, że podobna pizza istniała co najmniej trzy dekady przed jakąkolwiek królewską wizytą w Neapolu: zbiór esejów z 1853 roku opisuje pizzę z bazylią, mozzarellą i pomidorem. Dodaje też, że w 1880 roku gazeta „Il Bersagliere” opisała podobną scenę, w której królowa chwali wyroby pizzaiola. Włoski serwis językowy streszcza nowsze badania podobnie: pizze z pomidorem, mozzarellą i bazylią istniały prawdopodobnie przed 1889 rokiem, a wizyta mogła tylko rozsławić pizzę już znaną.
Z tego wynika ostrożny wniosek: skład margherity jest starszy niż rok 1889 albo co najmniej nie da się go jednoznacznie z tą datą powiązać, a historia o nazwie nadanej królowej jest tradycją, nie ustalonym faktem. Nie ma jednego rozstrzygającego dokumentu, który zamykałby spór.
Najczęstsze błędy
- Za dużo sosu. Oba dokumenty podają dla margherity 60–80 g pomidorów, mniej niż 70–100 g dla marinary. Pomidory mają pozostać gęste i zwarte.
- Za grube plastry mozzarelli. Dyscyplinarz AVPN mówi o paskach „niezbyt grubych”.
- Wałek. Specyfikacja STG nie dopuszcza wałka ani prasy mechanicznej do formowania ciasta; pizza nie ma wtedy typowego wysokiego brzegu.
- Bazylia spalona w piecu. Dyscyplinarz AVPN dopuszcza położenie jej pod mozzarellą.
- Mieszanie dokumentów. Oliwa 4–5 g to STG, 6–7 g to AVPN; grubość i temperatury też się różnią (porównanie w artykule o pizzy neapolitańskiej).
Wersja domowa
Domowy piekarnik nie spełni wymagań pieca opalanego drewnem ze specyfikacji STG, ale ilości dodatków da się odtworzyć: 60–80 g pomidorów, 80–100 g mozzarelli, kilka liści bazylii i kilka gramów oliwy. Ciasto przygotuj według przepisu na ciasto na pizzę, a o piecach pisze artykuł o piecu do pizzy opalanym drewnem.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy margherita to pizza neapolitańska?
Tak, według Treccani to rodzaj pizzy neapolitańskiej. Dyscyplinarz AVPN wymienia margheritę wśród pizz historycznie przygotowywanych tą metodą.
Ile mozzarelli i pomidorów dać na margheritę?
Według specyfikacji STG i dyscyplinarza AVPN: 80–100 g sera i 60–80 g pomidorów.
Czy do margherity dodaje się parmezan?
Dyscyplinarz AVPN wymienia opcjonalnie 5–7 g sera twardego do tarcia. Specyfikacja STG nie ma go w wykazie składników.
Czy nazwa margherita pochodzi od królowej?
Tak podaje Treccani, STG i AVPN, ale publikacje popularnonaukowe (amerykański magazyn z 2022 roku i włoski serwis językowy) kwestionują opowieść o 1889 roku, w tym autentyczność listu. Sprawa jest sporna.