
Dwa znaczenia jednej nazwy
Włoskie „bianca” znaczy „biała”, więc nazwa pasuje do pizzy bez czerwonego sosu. Anglojęzyczna encyklopedia pisze, że we Włoszech białą pizzę zwykle nazywa się właśnie „pizza bianca”, ale że ta nazwa może też oznaczać rzymski płaski placek. Którą wersję masz przed sobą, rozpoznasz po dodatkach i po kształcie.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Cecha | Biała pizza bez pomidorów | Rzymska pizza bianca |
|---|---|---|
| Co to jest | pizza bez sosu pomidorowego, z dodatkami | płaski, owalny placek z ciasta drożdżowego |
| Typowa baza | ciasto, oliwa, czosnek, ser, sól | oliwa z oliwek extra vergine i sól, czasem rozmaryn |
| Dodatki | ser, warzywa, zioła, ziemniaki | często brak albo nadzienie z wędliny i sera |
| Jak się ją je | jak pizzę | w Rzymie także jako nadziewane pieczywo |
| Dokument | nie znaleziono definicji urzędowej | wpis na liście PAT regionu Lacjum |
Biała pizza bez pomidorów
Co ją odróżnia
Biała pizza to według encyklopedycznego opisu styl pizzy, w którym nie używa się sosu pomidorowego. Zwykle składa się z ciasta, oliwy, czosnku, sera i soli, a czasem ma też dodatki, na przykład szpinak, pomidory albo zioła. Zamiast sosu pomidorowego bywa stosowany beszamel, a plasterki pomidora mogą trafić na wierzch.
Nie myl białej pizzy z marinarą. Marinara też pomija ser, ale ma pomidory, więc według powyższego opisu do białych pizz nie należy. Pod względem koloru jej przeciwieństwem jest margherita z sosem pomidorowym i mozzarellą.
Przykładowe dodatki
„Biała” nie oznacza jednego składu, więc w lokalu warto zapytać, co leży na pizzy. Przykłady z opisów kulinarnych:
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Wariant | Co jest na wierzchu | Uwaga ze źródła |
|---|---|---|
| Ziemniaki i rozmaryn | cienkie plasterki ziemniaka, rozmaryn, oliwa, sól, pieprz | włoski serwis kulinarny nazywa ją pizzą białą, bez pomidora; dopuszcza mozzarellę w kostkach albo gotowaną szynkę pod ziemniakami |
| Ser, czosnek, oliwa | ser, czosnek, oliwa, sól | podstawowy skład z angielskojęzycznego opisu białej pizzy |
| Zioła i warzywa | szpinak, zioła, plasterki pomidora | ten sam opis podaje je jako możliwe, nie obowiązkowe dodatki |
Rzymska pizza bianca
Czym jest ten placek
Opis produktu, do którego zobowiązał się komitet promujący wpis na listę PAT, mówi o cieście miękkim i chrupiącym, z pęcherzami, o niskim, kruchym brzegu, z pszennej mąki, wody, drożdży, soli i oliwy z oliwek extra vergine. Placek ma owalny, wydłużony kształt i jest formowany ręką, a ciasto przechodzi długie wyrastanie, które ma nadać chrupkość. Włoski serwis kulinarny nazywa go najsłynniejszym i najstarszym street foodem Rzymu.
Anglojęzyczna encyklopedia opisuje ten placek jako zwykły drożdżowy chleb, który bardziej przypomina focaccię niż pizzę z serem. Sama focaccia ma własny opis w tekście o niej.
Wpis na liście PAT
Elenco nazionale dei prodotti agroalimentari tradizionali (PAT) to włoska lista tradycyjnych produktów rolno-spożywczych. W pliku z listą PAT regionu Lacjum (ARSIAL; plik w ścieżce z 2025 rokiem, daty wersji nie ustalono; sprawdzony 13 listopada 2026 roku) jest wpis „Pizza bianca Romana alla pala del fornaio”. Plik zawiera same nazwy produktów, bez karty opisowej. W tym samym pliku jest też ogólny wpis „Pizza (per terra, sfogliata, con farina di mais, somma, rossa, bianca, sotto la brace, con gli sfrizzoli)”, który wymienia „biancę” wśród odmian pizzy; plik nie opisuje, co ta nazwa oznacza. Opis z poprzedniego akapitu pochodzi więc z innego źródła: informacji włoskiej organizacji rzemieślniczej z 2 kwietnia 2019 roku. Według niej dekret ministerialny z 7 lutego 2019 roku zaktualizował listę PAT, a wpis promowało stowarzyszenie piekarzy z Rzymu.
To wpis na krajowy wykaz, a nie unijna ochrona nazwy; unijną specyfikację STG opisuje tekst o pizzy neapolitańskiej. W tym samym pliku jest osobny wpis „Pinsa Romana”, więc pinsa i pizza bianca to dwa różne produkty, a jej opis jest w tekście o pinsie.
Ciasto i pieczenie
Opis PAT nie podaje nawodnienia ani temperatury. Dla orientacji: jeden włoski przepis na rzymską pizzę bianca ustawia nawodnienie na 75%, pisze, że można zacząć od 70%, a przy wprawie dojść do 90%. Ciasto rośnie godzinę w temperaturze pokojowej, potem całą noc w lodówce, a placek piecze się w piekarniku nagrzanym do 250 °C na najniższym poziomie przez 5–7 minut. To tylko jeden przepis, nie norma, ale jego przedział mieści się w wartościach, które tekst o pizzy rzymskiej podaje dla al taglio (teglia romana: 75–90%). Przed pieczeniem przepis każe posypać placek solą w płatkach i skropić oliwą; rozmaryn jest dodatkiem do wyboru.
Dodatki
Oficjalny opis turystyczny Rzymu nazywa rzymską pizzę bianca „prawdziwym rytuałem” miasta: bywa nadziewana mortadelą z pistacjami, szynką i serem albo zostaje prosta, z oliwą, rozmarynem i chrupiącymi brzegami. Ten sam opis odróżnia ją od pizza rossa, która ma sos pomidorowy, oliwę i sól. Wymienia też słodką wersję z kremem orzechowym i ricottą.
Jak ustalić, o którą pizzę chodzi
- Jeśli na pizzy leżą ziemniaki, ser, czosnek lub zioła, a nie ma sosu pomidorowego, to biała pizza.
- Jeśli to płaski, owalny placek z oliwą i solą, często przekrojony i nadziany wędliną, to rzymska pizza bianca.
- W lokalu zapytaj, czy na białej pizzy jest ser; źródła opisują wersje i z mozzarellą, i bez niej.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy pizza bianca to pizza bez sera?
Nie zawsze. Nazwa mówi o braku sosu pomidorowego, a nie sera. Angielskojęzyczny opis białej pizzy wymienia ser jako typowy składnik, a włoski przepis z ziemniakami i rozmarynem opisuje wersję bez sera, z serem jako opcją.
Czy pizza bianca to focaccia?
Rzymska pizza bianca jest do niej podobna: według encyklopedycznego opisu bardziej przypomina focaccię niż pizzę z serem. Ma jednak własny wpis na liście PAT. Focaccię opisuje tekst o focaccii.
Czy pizza bianca to to samo co pizza rzymska?
Nie. Pizza rzymska to w tekście o pizzy rzymskiej tonda i al taglio, a rzymska pizza bianca to płaski placek z oliwą i solą. W sprawdzonym pliku z listą PAT Lacjum nie znaleziono wpisów „pizza romana” ani „tonda”, a „Pizza bianca Romana alla pala del fornaio” ma własny wpis.
Czy pinsa to pizza bianca?
Nie, pinsa romana ma osobny wpis na liście PAT regionu Lacjum. Jej opis znajdziesz w tekście o pinsie.
Czy pizza bianca ma wpis na liście produktów tradycyjnych?
Rzymski placek tak: „Pizza bianca Romana alla pala del fornaio” jest w sprawdzonym pliku z listą PAT Lacjum. Ogólny wpis o pizzy w tym pliku wymienia też „bianca”, bez opisu.