Kuchnia włoska

Focaccia: przepis na miękki, oliwny chleb z ciasta drożdżowego

Focaccia krok po kroku: proporcje ciasta o hydratacji 75–79%, dołki, oliwa i solanka, temperatura i czas pieczenia, odmiany regionalne oraz przechowywanie.

Złocista focaccia w prostokątnej blasze, z wgłębieniami, oliwą, rozmarynem i płatkami soli, z wyciętym rogiem
Obraz wygenerowany przez AI

Czym jest focaccia

Focaccia to włoski płaski chleb pieczony w formie, nie pizza z sosem i serem. Według broszury włoskiego ministerstwa rolnictwa klasyczna focaccia z Genui ma wysokość około dwóch centymetrów, aromatyczną zewnętrzną warstwę i bardzo miękki środek, a przyprawia się ją oliwą i solą, czasem odrobiną białego wina.

Dla focaccii genovese nie ma w tym tekście normy z liczbami. Dokument z parametrami (mąka, woda, czas, temperatura) istnieje natomiast dla innej focaccii liguryjskiej, Focaccia di Recco col formaggio, która ma chronione oznaczenie geograficzne (IGP). To produkt z innego rodzaju ciasta: według jej opisu ma wysokość poniżej 1 cm, jest zrobiona z dwóch cienkich płatów ciasta z serem i bez drożdży. Przepisy w tym artykule dotyczą więc domowej focaccii drożdżowej, a nie żadnej certyfikowanej specjalności. Podane liczby to wartości z przepisów, nie norma.

Proporcje: ciasto o wysokiej hydratacji

Hydratacja to ilość wody względem mąki, a procent piekarski to masa składnika podzielona przez masę mąki, tak samo jak w tekście o cieście na pizzę. Wynik dla focaccii jest wyraźnie wyższy: w przepisie amerykańskiego producenta mąki jest to 284 g wody na 360 g mąki, czyli ok. 79%, a w przepisie amerykańskiej autorki książki kucharskiej, opartym na stylu liguryjskim, 600 g wody na 800 g mąki, czyli 75%. Ciasto na pizzę z tego tekstu ma 60–65%, więc focaccia jest od niego bardziej wilgotna i luźniejsza.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

SkładnikPrzepis A (producent mąki, forma kwadratowa)Procent względem mąki (A)Przepis B (styl liguryjski)Procent względem mąki (B)
Mąka pszenna uniwersalna360 g100%800 g100%
Woda284 g, ciepła (ok. 32–43 °C)ok. 79%600 g, letnia75%
Sól9 g (sól stołowa)2,5%18 g (sól kamienna)2,25%
Drożdże3 g instantok. 0,8%pół łyżeczki aktywnych suchych (bez podanej masy)brak danych
Oliwa w cieście18 g5%50 g6,25%
Dodatek5 g cukruok. 1,4%15 g mioduok. 1,9%
Oliwa do formy i na wierzch26 g (po 13 g)ok. 7%według uznaniabrak danych

Procenty w tabeli to przeliczenie redakcji na podstawie gramatur ze źródeł; temperatury z Fahrenheita przeliczono na Celsjusza i zaokrąglono. Przepis A rośnie kilka godzin, przepis B 12–14 godzin w temperaturze pokojowej, więc dawek drożdży z jednego przepisu nie przenoś na drugi; zależność dawki od czasu opisuje tekst o drożdżach na kilogram mąki.

Przepis krok po kroku (wariant na jeden dzień)

Poniższe kroki pochodzą z przepisu A i dają focaccię w ok. 3,5 godziny, z czego ok. 25 minut to praca przy cieście. Przepis zakłada kwadratową formę metalową o boku 9 cali, czyli ok. 23 cm.

  1. Wymieszaj składniki. Połącz mąkę, sól, cukier i drożdże, dodaj wodę i oliwę i mieszaj, aż nie zostaną suche miejsca. Odstaw na 15 minut.
  2. Złóż ciasto w misce. Mokrą dłonią chwyć fragment ciasta z brzegu miski, unieś go i dociśnij do środka; powtarzaj dookoła miski. Przepis zakłada jeszcze trzy takie serie w ciągu kolejnych 45 minut, a przed każdą 15 minut odpoczynku.
  3. Pierwsze wyrastanie. Przykryj miskę i zostaw na 1 godzinę w temperaturze 21–24 °C, aż ciasto będzie puszyste i prawie podwoi objętość.
  4. Przełóż do formy. Spryskaj dno i boki formy tłuszczem w sprayu, wlej 13 g oliwy i przechyl formę, by oliwa pokryła dno. Przełóż ciasto delikatnie i obróć je, by pokryło się oliwą.
  5. Drugie wyrastanie. Przykryj formę i zostaw na 1–1,5 godziny w ciepłym pomieszczeniu, aż ciasto będzie miękkie i będzie „drżeć” po poruszeniu formą. Pod koniec nagrzej piekarnik do ok. 245 °C.
  6. Zrób dołki i dodaj oliwę. Opuszkami palców naciskaj ciasto aż do dna formy, co ok. 4 cm. Polej wierzch pozostałymi 13 g oliwy i posyp solą płatkową.
  7. Piecz i ostudź. Po upieczeniu wyjmij focaccię z formy i przełóż na kratkę do całkowitego ostygnięcia (patrz niżej, jak długo piec).

Wariant z długim wyrastaniem

Ten sam przepis A dopuszcza zimne wyrastanie: po cyklu składania ciasta wstawiasz je do lodówki na 8–24 godziny (przepis wskazuje, że dobrze sprawdza się noc). Przepis B idzie inną drogą: bardzo mało drożdży i 12–14 godzin w temperaturze pokojowej, aż ciasto podwoi objętość, potem 45 minut końcowego wyrastania w formie. Pojęcia są te same co w tekście o fermentacji: wyrastanie to rośnięcie ciasta, a dojrzewanie to przemiany enzymatyczne, które pogłębiają smak. Przy zmianie czasu wyrastania trzeba więc dostosować dawkę drożdży.

Dołki, oliwa i solanka

Dołki wykonujesz palcami: przepis B każe wciskać opuszki trzech palców pod kątem, a przepis A naciskać aż do dna formy w odstępach ok. 4 cm.

W przepisie B po zrobieniu dołków wlewasz na ciasto solankę, czyli 5 g soli rozpuszczonej w 80 g letniej wody. Przepis A solanki nie używa i zamiast niej posypuje wierzch solą płatkową. To dwa różne sposoby solenia wierzchu, a nie dwa etapy jednej metody. Oliwy używa się w trzech miejscach: w cieście, w formie i na wierzchu; przepis A wylicza to co do grama (18 g, 13 g i 13 g).

Temperatura i czas pieczenia

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

Przepis APrzepis B
Temperatura piekarnika475 °F (ok. 245 °C)450 °F (235 °C)
Miejsce w piekarnikudolna częśćśrodek, na kamieniu albo odwróconej blasze
Czas15–18 minut25–30 minut
Dopieczeniebrak; wierzch ma być brązowy na wyniesieniach i złoty w zagłębieniach5–7 minut wyżej, by zrumienić wierzch

Przepisy różnią się czasem i temperaturą, więc patrz na wygląd focaccii, a nie tylko na zegar. Przepis A wskazuje jako kryterium brąz na wyższych miejscach i złoty kolor w zagłębieniach, a przepis B chrupiący, złocisty spód.

Odmiany regionalne i dodatki

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

OdmianaOpisŹródło opisu
Focaccia genovese (klasyczna z Genui)wysokość ok. 2 cm, oliwa, sól, czasem odrobina białego wina; warianty z rozmarynem, szałwią lub oreganobroszura ministerstwa rolnictwa Włoch
Focaccia di Recco col formaggiowysokość poniżej 1 cm, ciasto bez drożdży, z serem, chroniona jako IGPdisciplinare IGP
Focaccia bareseciasto z cebulą, anchois, czarnymi oliwkami i solonym serem ricotta albo ze świeżymi pomidorami i oreganobroszura ministerstwa rolnictwa Włoch

Rozmaryn i pomidory to więc wersje potwierdzone w opisach regionalnych, a nie dowolne dodatki. Przepisy A i B nie opisują dodatków, więc dawek rozmarynu czy pomidorów nie podaje się tu liczbowo.

Przechowywanie

Według przepisu A focaccia jest najlepsza w dniu pieczenia. Resztki zawiń luźno w folię aluminiową, trzymaj w temperaturze pokojowej i przed podaniem podgrzej.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Ile wody na focaccię?

W opisanych przepisach 75–79% masy mąki: 600 g na 800 g (75%) albo 284 g na 360 g (ok. 79%). To więcej niż 60–65% w cieście na pizzę, dlatego ciasto jest luźne i lepkie.

Dlaczego ciasto się klei i czy mogę je wyrabiać?

Przy takiej hydratacji przepis A radzi pracować mokrą dłonią i składać ciasto w misce zamiast wyrabiać je na blacie. Klejenie jest więc cechą tego ciasta, a nie błędem.

Czy do focaccii trzeba solanki?

Nie. Przepis B ją stosuje, a przepis A tylko posypuje wierzch solą płatkową.

Jak długo piec focaccię?

W opisanych przepisach od 15 do 18 minut w ok. 245 °C albo od 25 do 30 minut w 235 °C (plus 5–7 minut wyżej). Kieruj się kolorem.

Czy focaccia genovese ma oficjalną normę?

W tym artykule nie ma normy z liczbami dla focaccii genovese. Oficjalny dokument (disciplinare IGP) dotyczy innego wyrobu, Focaccia di Recco col formaggio.

← Więcej: Kuchnia włoska

Czytaj dalej

Powiązane artykuły