
Czym jest pinsa romana
Pinsa to placek tradycyjnie owalny i wydłużony, robiony z ciasta o wysokim nawodnieniu. Nazwa kojarzy się z antycznym Rzymem, ale źródła są zgodne, że sam wypiek jest nowy. Serwis turystyczny Rzymu pisze, że mimo „starodawnego” brzmienia nazwy jego początki są dość niedawne, a pinsa narodziła się w 2001 roku z pomysłu jednego przedsiębiorcy, który znalazł odpowiednią kombinację mąk. Włoski serwis o żywności stwierdza wprost, że przed 2000 rokiem o pinsie nikt nie słyszał, a antyczne focaccie z Rzymu można co najwyżej uznać za przodków pizzy i wydłużonych fokaczy z piekarni.
Pinsę podaje się z dodatkami jak pizzę. Włoski serwis o żywności zaznacza, że w sklepach można znaleźć pinse „bardzo podobne do pizzy”, które odróżnia od niej głównie, a nawet wyłącznie forma. Wymagania co do mąk, nawodnienia i dojrzewania stawia dopiero prywatny dyscyplinarz stowarzyszenia „oryginalnej pinsy romana”, założonego w 2016 roku.
Z jakich mąk robi się pinsę
Podstawą jest mieszanka mąki pszennej z mąką ryżową i sojową; do tego bywa dodawany suszony zakwas. Dokładne proporcje producenta mieszanki są tajne, a źródła opisują je różnie.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Źródło | Opis mieszanki |
|---|---|
| Serwis turystyczny Rzymu | mąka pszenna, sojowa i ryżowa oraz suszony zakwas; proporcje „wciąż tajne” |
| Włoski serwis o żywności | główna część mąki pszennej, dodatek ryżowej i niewielka ilość sojowej |
| Włoski serwis kulinarny | mieszanka mąk z pszenicy miękkiej, soi i ryżu |
| Przepis domowy serwisu o kuchni włoskiej | 450 g mąki chlebowej, 25 g ryżowej i 25 g sojowej |
Z ostatniego wiersza wynika, że w przepisie domowym mąka ryżowa i sojowa stanowią po 5% wszystkich mąk (przeliczenie redakcji). Źródło włoskie sugeruje inną kolejność: więcej ryżowej niż sojowej. Nie ma więc jednej „właściwej” proporcji, a liczby z przepisów domowych są tylko przykładem.
Soję dodaje się, według włoskiego serwisu kulinarnego, żeby podnieść zawartość białka w mące, tak aby ciasto wytrzymało wysokie nawodnienie i długie dojrzewanie. Przy wyborze mąki pszennej przydają się informacje o białku i sile mąki z artykułu mąka do pizzy: jaką wybrać.
Nawodnienie i dojrzewanie
Nawodnienie to masa wody w stosunku do masy mąki. Według włoskiego serwisu o żywności dyscyplinarz stowarzyszenia „oryginalnej pinsy romana” wymaga ciasta zarobionego z ilością wody powyżej 80%, a dla pizzy podaje zwykle ok. 60%. Przepis domowy serwisu o kuchni włoskiej mówi o nawodnieniu „około 80%”. Ciasto jest przy tym bardzo luźne.
Rozbieżność pokazuje przepis serwisu turystycznego Rzymu: do 720 g gotowej mieszanki mąk każe dodać 500 ml wody. Przy założeniu redakcji, że mieszanka to sama mąka (źródło tego nie podaje), daje to ok. 69%, czyli mniej niż 80%. Nawodnienie powyżej 80% jest więc wymogiem stowarzyszenia, a nie cechą każdej pinsy.
Dojrzewanie w lodówce opisują przepisy, a dyscyplinarz stowarzyszenia, według tego samego włoskiego serwisu o żywności, wymaga dojrzewania od 24 do 72 godzin.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Źródło | Czas dojrzewania |
|---|---|
| Dyscyplinarz stowarzyszenia (według włoskiego serwisu o żywności) | od 24 do 72 godzin |
| Serwis turystyczny Rzymu (przepis) | w lodówce co najmniej 24 godziny, opcjonalnie 48 lub 72 godziny |
| Przepis domowy serwisu o kuchni włoskiej | w lodówce co najmniej 24 i do 48 godzin |
| Ten sam serwis (opis ogólny) | „ponad 72 godziny” i „do 72 godzin” |
Ogólne zasady dojrzewania w niskiej temperaturze opisuje artykuł fermentacja ciasta na pizzę. Pinsa nie jest tu wyjątkowa: serwis o kuchni włoskiej zaznacza, że długie dojrzewanie samo nie definiuje pinsy, bo zwykła pizza również może długo dojrzewać.
Pinsa a pizza
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Cecha | Pinsa | Pizza |
|---|---|---|
| Kształt | owalny, wydłużony | zwykle okrągły |
| Mąki | pszenna z dodatkiem ryżowej i sojowej | zależy od przepisu |
| Nawodnienie | powyżej 80% według dyscyplinarza stowarzyszenia; ok. 80% w przepisie domowym; ok. 69% w przepisie z Rzymu (przeliczenie redakcji) | ok. 60% według włoskiego serwisu o żywności |
| Dojrzewanie | 24–72 godziny według dyscyplinarza stowarzyszenia | różne, bywa równie długie |
| Formowanie | ręcznie, ciasto rozpycha się palcami | zależy od stylu, ciasto bywa podrzucane |
Serwis o kuchni włoskiej opisuje, że ciasto pinsy rozpycha się ręką, a nie podrzuca w powietrzu, dzięki czemu zachowuje pęcherze powietrza. Podkreśla też, że ciasto na pizzę zmienia się zależnie od regionu. Szerszy przegląd stylów znajdziesz w artykule rodzaje pizzy; zasady tradycyjnej pizzy neapolitańskiej omawia tekst o pizzy neapolitańskiej.
Nazwa „pinsa romana” a znak towarowy
Źródła nie są tu zgodne, dlatego rozbieżność warto pokazać wprost.
- Włoski serwis kulinarny opisuje „pinsa romana” jako zarejestrowany znak, wymyślony w 2001 roku, i pisze, że od rejestracji wielu pizzaiolo próbowało używać nazwy bezprawnie.
- Włoski serwis o żywności podaje, że w 2001 roku zarejestrowano znak „pinsa”, ale wygasł on w 2015 roku, ponieważ słowo stało się nazwą pospolitą. Według tego źródła dziś nie ma więc jednej handlowej definicji pinsy.
- Według tego samego źródła działa stowarzyszenie założone w 2016 roku, które ustaliło własny dyscyplinarz i logo dla „oryginalnej pinsy romana”. To prywatna certyfikacja, a nie norma państwowa.
Rejestr znaków towarowych nie został tu sprawdzony: oficjalna wyszukiwarka nie była dostępna do automatycznego odczytu. Czytaj te opisy jako relacje mediów, nie jako stan prawny.
Przepis domowy na pinsę
Poniższy przepis pochodzi z serwisu o kuchni włoskiej i daje 4 owalne placki. Wymaga wagi kuchennej, bo mąki ważysz osobno.
Składniki
- 450 g mąki chlebowej (pszennej),
- 25 g mąki ryżowej,
- 25 g mąki sojowej,
- 400 ml zimnej wody (z lodówki), czyli ok. 80% masy mąk,
- ¾ łyżeczki suchych drożdży aktywnych,
- 1 łyżeczka drobnej soli morskiej,
- 1 łyżka oliwy z oliwek.
Wykonanie
- Wymieszaj trzy mąki w misce. W misce miksera z hakiem połącz zimną wodę z drożdżami, stopniowo dodaj mąki i mieszaj tylko do połączenia.
- Dodaj sól i oliwę, wyrabiaj na średnich obrotach ok. 8 minut do uzyskania gładkiego ciasta. Będzie bardzo luźne, i tak ma być przy tak wysokim nawodnieniu.
- Zostaw ciasto w temperaturze pokojowej na 2 godziny. Co 30 minut złóż je cztery razy mokrą ręką, podnosząc kolejne rogi i składając na ciasto.
- Przełóż do lekko natłuszczonej miski, przykryj folią i odstaw do lodówki na co najmniej 24 i do 48 godzin.
- Na 2–3 godziny przed pieczeniem wyłóż ciasto na mocno oprószony mąką blat i podziel na 4 równe kawałki. Uformuj kulki, składając rogi do środka i odwracając je szwem w dół.
- Połóż kulki na mocno oprószonej mąką blasze, przykryj i zostaw w temperaturze pokojowej na 1–3 godziny, aż podwoją objętość.
- Godzinę przed pieczeniem rozgrzej piekarnik do ok. 260 °C (500 °F).
- Każdą kulę rozpychaj palcami od środka na zewnątrz w owal, przełóż na blachę wyłożoną papierem, dodaj dodatki i piecz 10–15 minut, aż brzeg się zarumieni, a spód będzie jędrny.
Przepis serwisu turystycznego Rzymu opiera się na gotowej mieszance mąk (720 g na 4 placki) z 500 ml wody, 3 g suchych drożdży, 10 g oliwy i 15 g soli. Ciasto wyrabia się ok. 20 minut, dojrzewa w lodówce co najmniej 24 godziny (opcjonalnie 48 lub 72), po podziale na 4 kawałki odpoczywa co najmniej 3 godziny, a placki piecze się w 200 °C przez ok. 20 minut.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy pinsa to pizza?
Pinsa to placek podobny do pizzy, ale z innego ciasta: z mieszanki mąki pszennej, ryżowej i sojowej, zwykle bardziej nawodnionego i formowanego ręcznie; ponad 80% wody to wymóg dyscyplinarza stowarzyszenia, a nie cecha każdej pinsy. Włoski serwis o żywności zaznacza jednak, że niektóre pinse w sklepach przypominają pizzę i różnią się od niej głównie kształtem.
Czy pinsa jest starożytna?
Nie. Serwis turystyczny Rzymu podaje, że powstała w 2001 roku, a włoski serwis o żywności, że wcześniej o pinsie nie słyszano. Nawiązania do antycznych placków dotyczą najwyżej ich dalekiej pokrewności.
Czy pinsa jest lżejsza od pizzy?
Producenci mieszanek twierdzą, że pinsa jest bardziej strawna od tradycyjnej pizzy; włoski serwis o żywności przytacza to jako deklarację producentów, nie jako ustalony fakt. To samo źródło zaznacza też, że pizza z innymi mieszankami mąk i długim dojrzewaniem również może być strawna.
Czy można zrobić pinsę z samej mąki pszennej?
Opisane źródła podają mieszanki z mąką ryżową i sojową. Włoski serwis o żywności zauważa, że w sieci są też instrukcje domowej pinsy z pojedynczych mąk, a dobra pinsa nie musi powstawać z mieszanki jej wynalazcy.
Ile czasu zajmuje pinsa od początku do końca?
W przepisie z serwisu o kuchni włoskiej to 2 godziny w temperaturze pokojowej, 24–48 godzin w lodówce, 2–3 godziny przed pieczeniem i 10–15 minut w piekarniku. Przepis turystyczny Rzymu dopuszcza dojrzewanie do 72 godzin.
Czy nazwa „pinsa romana” jest zastrzeżona?
Źródła się różnią: jedno nazywa ją zarejestrowanym znakiem, drugie pisze, że znak „pinsa” wygasł w 2015 roku, bo słowo stało się pospolite. Rejestr znaków nie został sprawdzony.