Style pizzy

Rodzaje pizzy: neapolitańska, rzymska, detroit, pinsa i inne style w pigułce

Rodzaje pizzy w pigułce: neapolitańska, rzymska, pinsa, detroit, nowojorska i chicagowska. Porównanie ciasta, grubości, pieczenia i pochodzenia w jednej tabeli.

Kilka stylów pizzy na drewnianym stole: okrągła z przypieczonym brzegiem, prostokątna z blachy pokrojona w kwadraty, owalna z rukolą i kawałki na desce
Obraz wygenerowany przez AI

Po czym rozpoznasz styl pizzy

Pizza włoska to nie jeden styl. Jedno ze źródeł kulinarnych zaznacza, że we Włoszech nie ma jednej pizzy, tylko wiele wariantów. Style różnią się czterema cechami: ciastem (zawartością wody, tłuszczem, czasem dojrzewania), grubością i kształtem, sposobem pieczenia (piec, blacha, temperatura) oraz pochodzeniem.

Dla pizzy neapolitańskiej istnieje dokument unijny. Pozostałe style opisują portale kulinarne, strony branżowe i serwisy encyklopedyczne, więc ich liczby różnią się między źródłami. Tam, gdzie tak jest, tekst to zaznacza.

Tabela porównawcza stylów

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

StylCiastoGrubość i kształtPieczeniePochodzenie
Neapolitańskaspecyfikacja STG: mąka, drożdże, woda i sól, kulki formowane ręcznieokrągła do 35 cm, środek 0,4 cm, brzeg 1–2 cmpiec opalany drewnem, ok. 485 °C, 60–90 sNeapol; nazwa w rejestrze UE
Rzymska tondaolej lub nasiona w cieście, nawodnienie ok. 55–60% (zależnie od źródła)cienka, chrupiącado 2 minut, niższa temperatura niż w standardach neapolitańskichRzym
Rzymska al taglio (teglia romana)nawodnienie 75–90%, dojrzewanie 24–72 h w chłodniprostokątna blacha, sprzedaż na wagępiekarnik elektrycznyRzym
Pinsamieszanka mąki pszennej, sojowej i ryżowej oraz suszony zakwasowalna lub prostokątnaw piekarniku (przepis domowy)Włochy, 2001 r.
Nowojorskamąka o wysokiej zawartości glutenuduży, cienki, rozciągany ręcznie placek, składany w kawałkachbrak jednej wartości w źródleNowy Jork, początek XX w.
Detroitnawodnienie 70% lub więcej, wyrastanie w dwóch etapach według jednego źródłaprostokątna blacha, chrupiący brzeg z seraw stalowej blaszeDetroit, 1946 r.
Chicagowska (deep dish)grube ciasto, w niektórych wersjach z mąką kukurydzianąwysoki brzeg, bardzo dużo seraw okrągłej formie (patelnia lub forma do ciasta)Chicago, 1943 r.

Style włoskie

Neapolitańska

Dla pizzy neapolitańskiej istnieje urzędowa specyfikacja STG: okrągła pizza do 35 cm z cienkim środkiem (0,4 cm) i brzegiem 1–2 cm, pieczona w piecu opalanym drewnem, formowana ręcznie, bez wałka. Szczegóły, w tym różnice między specyfikacją STG a dyscyplinarzem AVPN, znajdziesz w tekście o pizzy neapolitańskiej.

Rzymska: tonda i al taglio

Pod hasłem „pizza rzymska” kryją się co najmniej dwa różne wyroby. Tonda jest cienka i chrupiąca. Jej charakterystyczna chrupkość, po włosku scrocchiarella, wynika według jednego ze źródeł z oleju lub nasion w cieście. Nawodnienie podają źródła różnie, około 55% albo 55–60%. Tondę rozciąga się wałkiem albo ręcznie, a pieczenie trwa do dwóch minut w temperaturze niższej niż w standardach neapolitańskich.

Al taglio, czyli „na kawałki”, to pizza pieczona w prostokątnych blachach i sprzedawana w kawałkach na wagę. Wariant zwany teglia romana ma wysokie nawodnienie (75–90%) i dojrzewa 24–72 godziny w chłodni. W tych samych opisach pieczenie odbywa się w piecu elektrycznym.

Pinsa

Pinsa jest owalna lub prostokątna, a nie okrągła, i nie jest starożytnym wypiekiem, choć nazwa wywodzi się od łacińskiego słowa oznaczającego zgniatanie i rozciąganie. Według miejskiego serwisu turystycznego Rzymu pojawiła się w 2001 roku jako pomysł jednego przedsiębiorcy, który dobrał mieszankę mąki pszennej, sojowej i ryżowej z suszonym zakwasem. Według jednego serwisu kulinarnego „pinsa romana” to zarejestrowany znak, a według innego znak „pinsa” z 2001 roku wygasł w 2015 roku; rejestru znaków nie sprawdzono, więc nie traktuj nazwy jako pewnie zastrzeżonej. Soję dodaje się, żeby podnieść zawartość białka, tak aby ciasto wytrzymało wysokie nawodnienie i długie dojrzewanie. Przykładowy przepis z serwisu turystycznego zakłada dojrzewanie w lodówce przez co najmniej 24 godziny, a opcjonalnie 48 lub 72 godziny.

Style amerykańskie

Nowojorska

Nowojorska to duży, ręcznie rozciągany cienki placek sprzedawany w szerokich kawałkach. Brzeg jest gruby i chrupiący, a środek cienki i na tyle elastyczny, że kawałek da się złożyć. Źródło podaje typową średnicę 45–60 cm. Wywodzi się od pizzy neapolitańskiej przywiezionej przez włoskich imigrantów na początku XX wieku. Charakterystyczne ciasto bierze się z mąki o wysokiej zawartości glutenu.

Detroit

Pizza detroit to prostokątna pizza z gęstego, chrupiącego ciasta, pieczona w głębokiej blasze. Ser, mozzarella lub amerykański ser brick, układa się aż do brzegów, gdzie przy ściankach blachy się karmelizuje i tworzy chrupiącą obwódkę. Ciasto ma zwykle nawodnienie 70% lub wyższe, według jednego źródła wyrasta w dwóch etapach i jest rozciągane ręcznie do rogów blachy. Sos często trafia na wierzch, w paskach. Styl powstał w 1946 roku w Detroit, a blachy wywodzą się z przemysłu motoryzacyjnego, gdzie służyły do przechowywania drobnych części.

Chicagowska (deep dish)

Chicagowska pizza deep dish ma wysoki brzeg, bardzo dużo sera i sos z kawałkami pomidorów na wierzchu, nad serem, a nie pod nim. Powstała w Chicago w 1943 roku. Grube ciasto bywa robione z dodatkiem mąki kukurydzianej i można je wstępnie podpiec przed dodaniem składników. Od niej odróżnia się wersja nadziewana (stuffed), która ma jeszcze więcej sera i drugą warstwę ciasta pod sosem.

Jak dopasować styl do sprzętu

Styl w dużej mierze wynika z pieca i formy: neapolitańska według specyfikacji STG wymaga pieca opalanego drewnem, al taglio opisuje się w piekarniku elektrycznym, a detroit i deep dish w blasze lub głębokiej formie. Jak dobrać piec, opisuje tekst piec do pizzy: jak wybrać typ, temperaturę i miejsce. Dobór mąki do wybranego stylu tłumaczy tekst mąka do pizzy: jaką wybrać, a ogólne zasady ciasta znajdziesz w tekście ciasto na pizzę: przepis krok po kroku.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Ile jest rodzajów pizzy?

Nie ma jednej liczby: jedno ze źródeł mówi o wielu wariantach pizzy we Włoszech. W praktyce wymienia się kilka głównych: neapolitańską, rzymską (tonda i al taglio), pinsę oraz amerykańskie nowojorską, detroit i chicagowską.

Czym jest pizza włoska?

To określenie zbiorcze, a nie styl. Według jednego ze źródeł kulinarnych dwie główne włoskie pizze, wyraźnie różniące się od siebie, to rzymska i neapolitańska.

Czym pinsa różni się od pizzy rzymskiej?

Pinsa jest owalna lub prostokątna i robi się ją z mieszanki mąki pszennej, sojowej i ryżowej; według jednego serwisu „pinsa romana” to zarejestrowany znak, a według innego znak „pinsa” z 2001 roku wygasł w 2015 roku (rejestru nie sprawdzono). Rzymska tonda jest cienka i chrupiąca, a rzymska al taglio pieczona jest w prostokątnych blachach.

Który styl ma oficjalną specyfikację?

Nazwa „Pizza Napoletana” jest wpisana do unijnego rejestru gwarantowanych tradycyjnych specjalności (STG, w polskich tekstach urzędowych GTS) i ma specyfikację. Przytoczone tu liczby dla pozostałych stylów pochodzą z opisów kulinarnych i encyklopedycznych i różnią się między źródłami.

Czym różni się detroit od chicagowskiej?

Detroit jest prostokątna, z serem do brzegów i często z sosem na wierzchu w paskach. Chicagowska deep dish ma wysoki brzeg, bardzo dużo sera i kawałki pomidorów nad serem.

← Więcej: Style pizzy

Czytaj dalej

Powiązane artykuły