
Dawka na 1 kg mąki dla trzech rodzajów drożdży
Dawkę podaje się zwykle dla drożdży świeżych (kostka), a drożdże suche przelicza się przez mnożnik. Tabela łączy mnożniki i dawkę z jednego austriackiego poradnika o drożdżach do pizzy. Dawka 1,5–2 g to własny przepis autora poradnika na ciasto dojrzewające w lodówce; poradnik nie podaje czasu dojrzewania ani temperatury, więc to jedna wartość z jednego źródła, a nie reguła.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Rodzaj drożdży | Mnożnik względem świeżych | Dawka na 1 kg mąki w przepisie autora poradnika (zimne dojrzewanie) |
|---|---|---|
| Świeże (kostka) | 1 | 1,5–2 g |
| Suche instant | 0,33–0,36 | ok. 0,5–0,7 g |
| Suche aktywne | 0,4–0,45 | ok. 0,6–0,9 g |
Dawki dla drożdży suchych to przeliczenie: 1,5–2 g świeżych pomnożone przez mnożnik. Drożdże instant miesza się najpierw na sucho z mąką i dopiero potem dodaje wodę, a suche aktywne rozpuszcza się wcześniej w wodzie o temperaturze 32–38 °C i zostawia na 5–10 minut.
Przelicznik drożdży świeżych na suche i instant
Trzy źródła zgadzają się co do rzędu wielkości, ale różnią się szczegółami:
- Dyscyplinarz AVPN (prywatny standard stowarzyszenia Associazione Verace Pizza Napoletana z 2024 roku) podaje, że drożdże suche stanowią jedną trzecią masy świeżych: 1 g suchych odpowiada 3 g świeżych. Nie rozróżnia przy tym drożdży instant i aktywnych suchych.
- Poradnik amerykańskiego młyna zaleca użyć trzykrotnej masy świeżych drożdży zamiast instant albo 2,5-krotnej zamiast suchych aktywnych. Suchych aktywnych potrzeba o jedną czwartą więcej niż instant (mnożnik 1,25).
- Austriacki poradnik o drożdżach do pizzy podaje 0,33–0,36 dla instant i 0,4–0,45 dla suchych aktywnych oraz zaznacza, że zasada jednej trzeciej dotyczy instant.
Przykład z austriackiego poradnika: przepis z 2 g świeżych drożdży na 1 kg mąki oznacza ok. 0,7 g instant albo 0,8–0,9 g suchych aktywnych.
Nazwy na opakowaniach nie rozstrzygają, o jaki produkt chodzi. Poradnik zaznacza, że „drożdże aktywne suche” nie oznaczają tego samego u każdego producenta, więc trzymaj się instrukcji z opakowania: sposobu dodawania i podanej ilości.
Jak czas wyrastania zmienia dawkę
Dyscyplinarz AVPN zastrzega, że dawka drożdży zależy od temperatury, wilgotności i czasu. Przy tej samej mące i tej samej temperaturze im dłuższe wyrastanie, tym mniej drożdży. Pokazuje to kalkulator drożdży do pizzy, który podaje dawki instant w procentach masy mąki dla wyrastania w temperaturze 20 °C. Dwie ostatnie kolumny to przeliczenie z mnożników z poprzedniej sekcji (3 dla świeżych według poradnika młyna, 1,25 dla suchych aktywnych).
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Czas wyrastania w 20 °C | Instant (kalkulator) | Instant na 1 kg mąki | Świeże na 1 kg mąki (przeliczenie) | Suche aktywne na 1 kg mąki (przeliczenie) |
|---|---|---|---|---|
| 4 godziny | 1,5% | 15 g | 45 g | ok. 19 g |
| 6 godzin | 0,8% | 8 g | 24 g | 10 g |
| 8 godzin | 0,5% | 5 g | 15 g | ok. 6 g |
| 12 godzin | 0,25% | 2,5 g | 7,5 g | ok. 3 g |
| 24 godziny | 0,1% | 1 g | 3 g | ok. 1,3 g |
Ten sam kalkulator podaje osobną tabelę dla ciasta dojrzewającego w lodówce, które najpierw przez 2 godziny stoi w temperaturze pokojowej: 0,15% instant przy łącznym czasie 24 godzin (ok. 1,5 g na 1 kg mąki), 0,08% przy 48 godzinach (ok. 0,8 g) i 0,05% przy 72 godzinach (ok. 0,5 g).
Poradnik o zimnym dojrzewaniu zaznacza, że w niskiej temperaturze ilość drożdży jest mniej krytyczna. Nie oznacza to dowolnej dawki, bo ten sam poradnik podaje 0,5–1% (zob. następną sekcję).
Dlaczego źródła podają tak różne dawki
Porównanie dawek przeliczonych na 1 kg mąki pokazuje rozrzut sięgający rzędu wielkości, a wartość z austriackiego poradnika (1,5–2 g) należy do najniższych.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Źródło | Rodzaj drożdży | Dawka na 1 kg mąki | Czas i warunki |
|---|---|---|---|
| Specyfikacja STG (unijna gwarantowana tradycyjna specjalność; w polskich tekstach urzędowych GTS) | „drożdże piwne” (postać niepodana) | ok. 1,7 g (3 g na 1 800 g mąki) | 2 godziny wyrastania ciasta, potem 4–6 godzin w kulach w temperaturze otoczenia |
| Dyscyplinarz AVPN | świeże | ok. 0,06–1,9 g (0,1–3 g na litr wody przy 1,6–1,8 kg mąki) | łącznie 12–24 godziny; dawka zależy od temperatury, wilgotności i czasu |
| Austriacki poradnik o drożdżach do pizzy | świeże | 1,5–2 g | zimne dojrzewanie (czas niepodany) |
| Kalkulator drożdży do pizzy | instant | ok. 0,5–1,5 g | lodówka, 24–72 godziny łącznie |
| Poradnik o zimnym dojrzewaniu | niepodany | 5–10 g (0,5–1% przy liczeniu od masy mąki) | lodówka, 8–72 godziny |
Dawki z wartościami „ok.” przeliczono na 1 kg mąki: gramy na litr wody podzielono przez masę mąki przypadającą na litr, a 0,5–1% oznacza 5–10 g na 1 kg przy liczeniu od masy mąki. Przepis domowy z chłodzeniem do 24 godzin podaje 2 łyżeczki drożdży aktywnych suchych lub instant na 360 g mąki; bez wagi łyżeczki ze źródła nie przeliczam go na gramy, więc nie ma go w tabeli. Zatwierdzony tekst o cieście na pizzę pokazuje ten sam rozrzut. Poradnik o zimnym dojrzewaniu nie wyjaśnia, od czego liczy procent, ani jakich drożdży dotyczy. Źródła nie wyjaśniają, skąd bierze się rozrzut; dyscyplinarz AVPN wskazuje jedynie na temperaturę, wilgotność i czas. W praktyce traktuj dawkę jako punkt wyjścia i obserwuj ciasto.
Jak ustalić dawkę dla swojego ciasta
- Ustal czas i temperaturę wyrastania. To od nich zależy dawka. Wyrastanie w lodówce do 24 godzin opisuje przepis na ciasto na pizzę, a czas i temperaturę fermentacji tekst o fermentacji ciasta na pizzę.
- Wybierz rodzaj drożdży i sprawdź opakowanie. Instrukcja producenta rozstrzyga, czy drożdże rozpuszczasz, czy mieszasz z mąką.
- Odczytaj dawkę z tabel i przelicz ją mnożnikiem na posiadany rodzaj drożdży.
- Odważ drożdże dokładnie. Przy dawkach rzędu 1–2 g na kilogram „odcięty na oko” kawałek kostki jest zbyt niedokładny, a poradnik zaleca wagę z dokładnością do 0,1 g.
- Nie zostawiaj soli z drożdżami. Dyscyplinarz AVPN zaleca, by bezpośredni kontakt soli z drożdżami nie trwał dłużej niż 5 minut.
- Po wyjęciu z lodówki odczekaj 2–3 godziny przed pieczeniem; tyle podaje przepis domowy na pizzę.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Ile drożdży instant zastąpi 2 g świeżych?
Według austriackiego poradnika o drożdżach do pizzy ok. 0,7 g instant albo 0,8–0,9 g suchych aktywnych. Dyscyplinarz AVPN daje prostszy stosunek 1 : 3, czyli 2 g świeżych to ok. 0,7 g suchych.
Ile razy więcej drożdży potrzeba na ciasto na dziś niż na ciasto na dobę?
Według kalkulatora w temperaturze 20 °C przy 4 godzinach wyrastania potrzeba 1,5% instant, a przy 24 godzinach 0,1%, czyli piętnastokrotnie mniej. Inne źródła podają inne liczby, więc to rząd wielkości, nie reguła.
Czy w lodówce wystarczy mniej drożdży?
Poradnik o zimnym dojrzewaniu pisze, że w niskiej temperaturze ilość drożdży jest mniej krytyczna. Ten sam poradnik podaje jednak 0,5–1% mąki, czyli kilka razy więcej niż austriacki poradnik (1,5–2 g świeżych na 1 kg).
Jak odmierzyć 1–2 g drożdży?
Odważ je na wadze z dokładnością do 0,1 g. Według austriackiego poradnika odcięcie „na oko” fragmentu kostki jest przy tak małych ilościach zbyt niedokładne.